Þau sem skrifa

Ég hef ekki tölu yfir þær dómsdagsspár sem ég hef lesið um hnignun ritaðs máls á tímum gervigreindarinnar. Stóru mállíkönin eru búin að ná svo ótrúlegri færni í því að framkalla læsilegan texta að það virðist sem svo að þau sem hafa skriftir að atvinnu þurfi að fara að uppfæra ferilskrárnar sínar. Þótt gervigreindin sé ekki enn orðin góð í íslensku þá er hún í mörgum tilfellum „nógu góð“ og fær um að skrifa sannfærandi texta um einföld málefni. Miðað við þróun enska textans er ekki langt í að hún nái sama árangri á íslensku þegar fram líða stundir. Líkt og flestum í gervigreindabransanum er tamt að segja, þá er útgáfan sem við notum í dag „sú versta sem hún mun nokkurn tímann verða“. Þá eiga þeir við að líkönin eru stöðugt að batna og því sé núverandi virkni í raun nú þegar orðin úrelt.

Flestum finnst erfitt að skrifa. Það er ekki bara vegna þess að við skriftir þurfum við að halda til haga flóknum málfræðireglum og hafa skiljanlega og skýra röðun orða. Afurðin sjálf þarf líka að vera læsileg og fanga athygli lesenda (atriði sem mjög margir líta því miður fram hjá). Þar sem flestum finnst erfitt að skrifa, þá forðast líka flestir að skrifa. En líf okkar hefur um síðustu aldir mótast af því að ná árangri í lífi og starfi í gegnum ritað mál. Við þurfum að skrifa til að klára skóla og við þurfum að skrifa til að ná árangri í vinnu. En nú virðist sem svo að þessu sé snúið á hvolf. Þar sem gervigreindin verður fær um jafnvel flóknustu textaverkefni, þá verður þörfin fyrir að skrifa til að ná árangri í vinnu minni. Það þýðir að með tíð og tíma verða færri og færri sem geta skrifað læsilegan texta og líklega færumst við aftur til tíma þar sem talað mál mun ráða ríkjum.

Ég er, þrátt fyrir allt þetta, sannfærður um að þessi þróun gervigreindarinnar gerir færnina við að skrifa enn mikilvægari en áður. Ástæðan fyrir því er að það felst mun meira virði í því að skrifa en bara orðunum sem þú krotar á blað. Með því að skrifa niður hugmyndir þá færir þú þær á fastara form, þú nærð að vinna betur úr þeim og skilja þær á dýpri hátt en áður. Með öðrum orðum, það að skrifa er það sama og að hugsa. Nú er ég ekki að tala um hugsanir eins og „hvað á ég að hafa í matinn?“ eða „á ég að fara fyrr heim til að sleppa við umferð?“ Ég er að tala um hvernig við raunverulega tæklum vandamál á dýptina. Það er engin hliðstæða við að skrifa niður hugsanir á samfelldan máta til að vinna úr vandamálum og þróa hugmyndir. Þeir sem kunna að skrifa ná því forskoti í lífinu þar sem hugsun þeirra er skarpari og hugmyndir þeirra betur útfærðar.

Tæknifjárfestirinn og frumkvöðullinn Marc Andreessen komst vel að orði um þessa pælingu í viðtali¹ þar sem hann ræddi verðmæti þess að geta skrifað almennilega. „Manneskjan sem skrifar hlutinn niður hefur gríðarlegt vald,“ sagði hann. „Óháð því hvaða stöðu viðkomandi gegnir innan fyrirtækis eða í heiminum. Það eru svo fáir sem munu raunverulega skrifa hlutinn niður. Við sjáum þetta oft í fyrirtækjum. Ein leið til að finna þá upprennandi hæfileikafólk í fyrirtækjum er að spyrja: hver skrifaði planið niður? Það þýðir ekki að þau fengu hugmyndina, en þau hafa sýnt fram á að þau geta raunverulega skipulagt hugsanir sínar. Þau hafa orkuna, hvatann og færnina til að tjá sig á rituðu formi. Þannig fólk sker sig úr fjöldanum. Ég gerði alltaf ráð fyrir að fólk vissi þetta, en það er enn þannig að fólk sem mun raunverulega skrifa eitthvað niður, eitthvað sem krefst heildstæðrar og vandaðrar hugsunar, er af skornum skammti.“

Hvort sem okkur líkar það betur eða verr þá mun þessi þróun gera það að verkum að heimurinn skiptist á milli þeirra sem skrifa og þeirra sem skrifa ekki.² Fyrri hópurinn mun minnka en áhrif þeirra á samfélagið mun verða dýpra og áhrifameira en hjá seinni hópnum. Ef við horfum til framtíðar og veltum fyrir okkur hvernig við getum haldið varanlegu samkeppnisforskoti í heimi gervigreindarinnar þá er færni í rituðu máli í hið minnsta ekki það sem við þurfum að gefa upp á bátinn.